Kazanç ve kayıplarınızın ne kadar olduğunu bilin. ( Pip, Lot, Kaldıraç kavramları ne anlama gelir?)

Bu bölümde bazı matematiksel hesaplar yapacağız. Büyük ihtimalle “Pip” ya da “Lot” tabirlerini daha önce duymuşsunuzdur ve burada bunların ne olduklarını ve nasıl hesaplandıklarını anlatacağız.

Bu arada şunu bir yere dikkatlice ve unutmayacağınız şekilde not alın:

“Bir forex yatırımcısı mutlaka hesap yapma yeteneğine ve bilgisine sahip olmalıdır. Kazanç ve kayıplarınızı hesaplayamadığınız sürece başarılı olabileceğinizi düşünmeyin.”

Pip ne demektir?

En bilinen para veya parite hesap birimi pip’tir. Örnek olarak USD/TRY paritesinin 1.2125 ten 1.2126’ya çıktığını düşünelim. Bu durumda bu hareket (0.0001 lik hareket) 1 pip olarak adlandırılır. Hesaplanan paritenin son basamağı olan “Pip”, ne kadar kayıpla karşılaşacağınızın ya da ne kadar kar elde edeceğinizi gösterir ve hesaplamanıza yardımcı olur. Her para biriminin kendi değeri olması nedeniyle, pip değerinin her bir para birimi ikilisi için, yani parite için, ayrı ayrı hesaplanması gerekir.
EUR/TRY paritesinin 1.7350 den aldığımızı düşünelim. (ondalık basamaklar her zaman 4 haneli olmayıp iki haneli de olabilir; GBP/JPY de olduğu gibi: 193.25) bu parite için 1 piplik artış şu şekilde hesaplanır:

EUR/TRY:
1.7350 + 0.0001 = 1.7351
0.0001/1.7350 = 0.0000576

Bu değeri parite ile çarptığımızsa (belli bir basamaktan sonrasını ihmal etmeden bütün sayı ile yaparsak işlemi) elde edilecek sonuç 1 pip lik birimi verir

0.0000576 x 1.7351 = 0.0001

Bu değer, 1 pip’lik artışın euro cinsinden ifadesidir. Bu insanlar için kazanç kayıp hesabı açısından önemli olmakla birlikte broker’lerin bu hesaplamaları yapması nedeniyle sizin bunları ayrıca sürekli düşünmenize gerek kalmaz. Bu nedenle tüm pariteler için bu hesabı yapmayacağız ve daha fazla derine inmeyeceğiz.

Lot ne demektir?

Anlık forex işlemlerinde alım satımlar için baz birim miktarı Lot’dur. Standart Lot miktarı 10.000 USD dir ve minimum işlem miktarı da 1 Lot karşılığı 10.000 USD dir.
100.000 USD karşılığı bir işlem yaptığınızı varsayalım. Kayıp ve kazancınızı en kolay şekilde nasıl hesaplarsınız?

USD/JPY için 108.80 lik parite değerinde:

 (.01 / 108.80) x $100,000 = $9.19 lık pip başına kazanç söz konusu olur.

Brokeriniz size normalde bu pip değerini bir şekilde vermelidir veya işlem başında platform yapısına göre kazanç kayıp hesaplama bazınızın ne olduğu konusunda platformda gerekli bilgiler mevcuttur.

Kazanç ya da kaybı nasıl hesaplarım?

Şu anda Pip değerini nasıl hesaplayacağınızı ve Lot kavramının ne olduğu öğrendiniz.
Şu anda bir deneme için GBP alarak USD satalım.
Değişim oranı fiyatlandırması (Quote) yani parite şu şekildedir piyasada:

1.9350 : 1.9355

Alım yaptığınız için sizin değişim fiyatınız 1.9355’ tir.

“100,000 USD lik GBP yi 1.9355 paritesinden alım işlemi yapıyorsunuz”

Bir kaç saat sonra parite 1.9375 oluyor ve bu pozisyonu kapatmak istiyorsunuz.

Piyasadaki fiyat (Quote) kapatma anında şu şekildedir:

1.9370 : 1.9375

Kapatmak istediğinizde broker alım fiyatı 1.9370 olduğu için sizin kapatma işlemi sırasındaki değişim oranınız da 1.9370 olacaktır.

Pip cinsinden kazancınız :
 1.9370 - 1.9355 =
 15 PIP

Daha önceki formülümüzü kullanarak karı hesaplayalım:

(.0001/1.9355) x  100,000  USD = $5.17 pip başına kar;

15 pip = 77.55 USD kar

Şunu unutmayın: bir alım işlemi yaptığınızda ya da satım işlemi yaptığınızda sizin için geçerli olan fiyat şu şekilde belirlenir:
Alış için,  daha yüksek olan fiyat (genellikle sağdaki değer) yani brokerin satış fiyatı
Satış için, daha düşük olan fiyat (genellikle soldaki değer) yani brokerin alış fiyatı

Kaldıraç oranı nasıl hesaplanır?

Herhalde bir küçük yatırımcı olarak nasıl Forex işlemleri yapabileceğinizi ve büyük meblağlara hükmedebileceğinizi düşünüyorsunuzdur. Bir banka düşünün ki sizin 1000 USD varlığınız olduğunu bilerek size 100.000 USD’yi işlem yapmak için veriyor. Forex işlemlerinde tam olarak bu gerçekleşmektedir ve tek fark bu 100.000 USD’nin size fiziki olarak verilmeyip bu kadarlık bir işlem yapma imkanı sunulmasıdır. Bu imkana “kaldıraç” (Leverage) denir.

Kullandığınız kaldıraç aracı kurumunuza ve sizin tercihlerinize göre değişir.
Tipik olarak broker bir minimum teminat belirler ve bunun üzerindeki bir fonla işlemlere başlamanıza izin verir. Bunun dışında broker bir lot işlem için ne kadarlık teminat gereksiminiz olduğunu da belirler.
Örnek olarak, sahip olduğunuz her 1000 USD için, 100 kaldıraç kullanıyorsanız, 100.000 USD lik işlem yapabilirsiniz.

Her lot için gerekli minimum “marjin” (margin, minimum security) brokerden brokere değişiklik gösterir. Yukarıdaki örnekde broker, %1 lik marjin ile yani 100 kaldıraç kullanımına izin vererek 1000 USD ile 100.000 USD’lik işleme izin veriyor.

Marjin tamamlama çağrısı (Margin Call) ne demektir?

Forex işlemlerine başlayıp bir pozisyon aldığınız anda hesabınızda fiyatlama değişmese dahi alış satış arasındaki fiyat farkı “spread” kadar bir düşme olur. Daha sonra fiyatın değişimine göre sizin aldığınız pozisyonu zarara uğratacak şekilde fiyat değişirse hesabınızdaki sermayenin erimesi söz konusudur ve broker’in marjin gerekliliği kısıtına göre yeniden sermaye yatırmanız istenebilir. Bu durumda broker, anlaşmanıza göre, ya pozisyonunuzu kapatmanızı talep eder ve bir noktada pozisyonlarınızın tamamını kapatır; ya da “en son açılan”, “ilk açılan” veya “iyi durumdaki” gibi kriterlere göre pozisyonlarınızdan yettiği kadarını kapatır. Bu hesabınızın çok hareketli olan forex piyasasındaki hareketler sonucu negatif olmasını yani borçlu çıkmanızın önüne geçer veya kapatma kriterine göre sermayenizin tamamen erimesini engeller.

Örnek:

2000 USD yatırarak normal bir forex hesabı açtığınızı düşünelim. 1 Lot EUR/USD işlemi yapıyorsunuz ve 1000 USD’lik marjin gereksiminiz var. Pozisyonu açtığınız anda geriye 1000 USD’lik bir marjin boşluğu kalır. (2000-1000=1000) Geriye kalan bu 1000 USD’lik boştaki marjinin tamamı eridiğinde bir marjin çağrısı ile marjini tamamlamanız istenir.

Sonuç olarak, hesabınızın son durumdaki değeri (equity), açık pozisyonunuzun halihazırdaki zararı nedeniyle kullanılabilir marjinin (usable margin) altına düştüğünde, ya daha fazla para yatırmanız gerekir ya da pozisyonlardan marjin gerekliliğini sağlayacak kadarını kapamanız gerekir. Aslında hemen hemen tüm brokerlar için yatırdığınızdan fazlasını kaybedemezsiniz.

Bir forex hesabı açtıracaksanız, brokerin marjin, marjin tamamlama şartları ve kaldıraç konusunda tam olarak bilgi sahibi olmanız hayatidir.

Aynı zamanda, bir çok broker için haftasonunda (haftabaşında fiyatların çok büyük bir dfeğişimle açılma olasılığına karşı) marjin gerekliliğinin arttığını bilmelisiniz.

Marjin konusu sizin için ne kadar işlem yapma imkanına sahip olmanız dışında aldığınız riskin büyüklüğü ile ilgili olarak da önemlidir, kaldıraç kullanımı ve marjin gereklilikleri spread ile de birleşince forex işlemi yapan kişi için büyük sermaye kaybı riski doğurmaktadır. Spread nedeniyle işleme başladığınız anda belli bir zarara razı olursunuz, fiyatlar sizin beklediğiniz yönde değişmediğinde kaldıracınız da çok yüksek ise hesabınızda çok çabuk bir marjin gerekliği oluşur. Kapatılmayan gereklilik nedeniyle pozisyonlarınızın bir kısmı kapatılırsa bu defa kaybın geri telafisi imkanı azalır. Kısacası, bu durum kaldıraç kullanımının tehlikeli olduğu ve bir çok unsura göre çok dikkatli bir şekilde kullanıması gerektiği gerçeğini ortaya çıkarır. Kişinin kendi risk düzeyini, bilgisini, kayıp toleransını ve önemli olabilecek bir çok unsuru hesaba katarak kaldıraç miktarını belirlemesi gerekir.

Bazı brokerlar kaldıraç ile ilgili olarak ayrı ifadeler kullanabilir ama hepsi aynı kapıya çıkar:

Kaldıraç = 100 / Amrjin yüzdesi

Marjin Yüzdesi = 100 / Kaldıraç

Kaldıraç genellikle bir oran olarak ve 100:1 , 200:1 şeklinde ifade edilir.

Lütfen okuduklarınızı tam olarak öğrendiğinizden emin olun.