Türk ve Azeri Enerji Bakanlığı arasında doğalgaz satışı ve   aşınmasına ilişkin mutabakat zaptına Taner Yıldız ile Natık Aliyev imzaladı. Törene Başbakan Erdoğan ile Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev de katıldı.

Türkİye yıllarca Azerbaycan’dan 1.000 metreküpü 120 dolara doğalgaz aldı. 2008 Nisan’da kontrat bitti ve Azeriler “Gazın fiyatını Rusya’dan aldığınız gaz ile aynı seviyeye çekin” dedi. Yeni anlaşma dün imzalanırken fiyat açıklanmadı ancak fiyatın 275 dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu fiyat Türkiye’nin gaz faturasını 930 milyon dolar artıracak.

BOTAŞ-SOCAR-Şah Deniz Konsorsiyumu, Azerbaycan Cumhuriyeti’nden Türkiye Cumhuriyeti’ne doğalgaz satışına, Azerbaycan Cumhuriyeti’ne ait doğalgazın Türkiye Cumhuriyeti üzerinde Avrupa’ya taşınmasına ilişkin anlaşmaların imza töreninde konuşan Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, anlaşmanın 8-9 müzakerelik sürecin ardından imzalandığını, öne sürülen karşılıklı şartların saygıyla karşılandığını belirtti.

Anlaşmaya göre belirlenen birim tutar üzerinden, 15 Nisan 2008’den bu yana Türkiye’nin Azerbaycan’dan aldığı doğalgaz miktarı ile yeni belirlenen fiyat arasındaki fark Azerbaycan tarafına ödenecek. Türkiye Azeri gazına 120 dolar ödüyordu. Yeni fiyatın 275 dolar civarında belirlendiği tahmin ediliyor. Buna göre, yılda 6 milyar metreküp Azeri gazı kullanan Türkiye’nin faturası 930 milyon dolar artacak. Nisan 2008’den beri kullanılan gazın da yeni rakama göre farkı ödenecek.

Piyasa fiyatları söz konusu

Yıldız, “Hem Türkiye’nin doğalgaz arz güvenliğiyle alakalı önümüzdeki dönemde ihtiyacının karşılanması, hem aynı zamanda Avrupa’daki ülkelerin doğalgazdaki arz güvenliğinin karşılanmasıyla beraber Nabucco, Türkiye-Yunanistan-İtalya Doğalgaz Boru Hattı (ITGI) gibi birçok geliştirilebilecek projelere kaynak oluşturmak açısından da Azeri gazının son derece önemli bir kaynak olduğunu ve bunun da önünün bu anlaşma ile açıldığını söyleyebiliriz” diye konuştu.

Yıldız, fiyatlandırmanın nasıl düzenleneceğine ilişkin bir soru üzerine, piyasa fiyatlarının söz konusu olacağını belirterek, şöyle konuştu: “Şahdeniz II’de, 2017’den itibaren başlayacak 2 bcm, 2018’de 4 bcm, 2019’da 6 bcm, kademeli şekilde yükselterek, 15 yıl içinde Türkiye’nin arz güvenliğiyle alakalı doğalgaz temini açısından önemli bir kaynak olacak. Serbestleşen piyasanın Azeri kardeşlerimiz tarafından da doldurulması açısından 1.2 bcm’lik Türkiye içerisinde pazarlama hakkı, üçüncü ülkelerin gaz ihtiyaçlarını karşılamak açısından da aynı şekilde böyle bir hak doğmuş olacak.”

Tüketiciye yansımayacak

Nahçıvan’la alakalı olarak ise Yıldız, “Nahçıvan’a doğalgaz tedariki ile alakalı iyi niyet çerçevesinde oraya 500 milyon metreküplük Socar şirketiyle oluşturup, oranın gaz ihtiyacının karşılanması ve orada doğalgaz ile üretilecek elektriğin ticaret konusu edilmesi, bizim Azeri kardeşlerimizle olan siyasi ve sosyal ilişkilerimizi daha da güçlendirecek bir konudur” dedi.

Yıldız, fiyata ilişkin olarak, “Piyasa koşullarında hem Azeri kardeşlerimizin menfaatleri, hem konsorsiyumun ticari olarak yürüyebilmesi, hem de Türkiye’nin piyasa şartlarında gaz almasını sağlayacak bir fiyattır”diye konuştu. Yıldız “anlaşmanın tüketiciye yansımalarına” ilişkin sorular üzerine, “Azeri gazına zam geldi diye tüketiciyi zamlandıracak bir durum şu anda yok. Azeri anlaşmasından dolayı, onu gerekçe tutarak zam geldi diyeceğimiz bir konu yok. Onu zaten önceki anlaşmalarımızda konu etmiştik” dedi.

Aliyev hoşnutsuzluğunu bellİ ediyordu

2008 Nisan ayından bu yana fiyat pazarlıkları devam ederken, Azeri cephesinde fiyatla ilgini hoşnutsuzluk özellikle Türkiye-Ermenistan ilişkilerinde normalleşme süreci başlatılınca arttı.

15 Nisan 2008’de sona eren kontrata rağmen Türkiye 1000 metreküp Azeri doğalgazı için 120 dolar ödemeye devam etti. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 28 Ocak’ta Davos’ta yapıtğı açıklamada Türkiye’nin Azeri doğalgazı için ödediği fiyatın düşük olduğunu belirterek, “Bu şartlarda devam edemeyiz.” açıklamasını yaptı. Azeriler gayriresmi kanallardan sattıkları gazın ücretini Rusya ile aynı seviyeye çekmek istediklerini de ilettiler. Azerilerin bu hoşnutsuzluğunu Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, “Kontratın bittiği tarihten sonra satın aldığımız gazla ilgili olarak yeni fiyata göre farkını ödeyeceğiz” açıklaması ile gidermeye çalıştı.

27 Nisan 2010’da ise Azeri Milli Petrol Şirketi SOCAR’ın Başkanı Revnag Abdullayev temaslarda bulunmak üzere Ankara’ya geldi ve “Fiyatı derhan artırmalıyız” mesajı verdi. Bu tarihten sonra da iki ülke arasında fiyat pazarlığı görüşmeleri yoğunlaştı.

Petkim’e sermaye KOYABİLİRİZ

Azerbaycan Sanayi ve Enerji Bakanı Natig Haydar Aliyev, Türkiye ile Azerbaycan arasında imzalanan anlaşmaların, doğal gaz dışında başka alanlara da önemli katkıları bulunacağını belirterek, gazdan gelecek sermayeyi Petkim’e de yönlendirebileceklerini ifade etti.

“Nabucco’ya gaz verip vermeyeceklerine” ilişkin bir soru üzerine Aliyev, Nabucco’yu desteklediklerini çeşitli şekilde dile getirdiklerini belirterek, Azerbaycan’ın olanağı olması halinde gazını Nabucco’ya açacağını ancak buna yönelik resmi anlaşmaları bulunmadığını ve bugünkü anlaşmanın bu açıdan önem taşıdığını söyledi. Aliyev, Şahdeniz I’deki 9 bcm’lik gaza, Şahdeniz II ile tahminen 16 bcm ekleneceğini bildirerek, söz konusu 16 bcm’den enerji arz güvenliği kapsamında Türkiye’nin ihtiyacı olan miktarın Türkiye’de kalacağını kaydetti.

YENİ ANLAŞMALARI TETİKLEYECEK

AZERİ gazıyla ilgili anlaşmanın yeni anlaşmaları tetikleyecek bir nitelikte olduğunu söyleyen Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Taner Yıldız, “Taşıma tarifesiyle alakalı uluslararası piyasada geçerli olabilecek bir fiyatta anlaşılmış olmasının önemli olduğu kanaatindeyim” dedi.

Yıldız, Bakü-Tiflis-Ceyhan’ın işletmeciliği yapan firmanın kolaylıklar sağlama ümitlerinin de bunun içinde geçtiğini sözlerine ekledi.