|
msert67
|
 |
« : Ekim 07, 2009, 08:32 » |
|
Son dönemlerde önemli para birimleri karşısında güç kaybeden ABD dolarının tahtı her geçen gün biraz daha sallanıyor.
İngiltere'nin etkin siyasi gazetelerinden Independent, dün Doların Ölümü başlıklı haberi manşetten yayımladı. Haberde aralarında Suudi Arabistan, Abu Dabi, Kuveyt ve Katar'ın da bulunduğu Arap ülkelerinin petrol satışının dolar üzerinden yapılmasını durdurmak amacıyla Çin, Rusya ve Fransa ile birlikte gizli pazarlıklar yaptığı bildirildi. Gazetenin deneyimli Ortadoğu muhabiri Robert Fisk tarafından kaleme alınan haberde, doların yerine Japon Yeni, Çin Yuanı, euro ve altından oluşacak yeni bir para biriminden söz edildiği belirtildi. Arap ülkelerinin ve Çin'in Hong Kong'taki bankacılık kaynaklarının bu planları doğruladıkları kaydedildi. Bu gelişmenin, dünya ekonomisinde güç dengesinin doğuya kaydığını gösterdiğine değinen Fisk'e göre, bu planlar son yıllarda piyasalarda yaşanan dolardan sıra dışı kaçışı ve altın fiyatlarındaki ani artışı açıklamaya yardımcı olabilir. Öte yandan Suudi Arabistan ve Rusya görüşme iddialarını yalanladı.
Gelecekte ABD-Çin çatışması kaçınılmaz
Küresel krizle birlikte ABD'nin ekonomik gücünün azalması Dünya Bankası Başkanı Robert Zoellick tarafından da dile getirildi. Zoellick İstanbulda IMF-Dünya Bankası toplantıları sırasında yaptığı bir konuşmada Bu krizin bıraktığı miraslardan biri de ekonomik güç ilişkilerinde değişimdir dedi.
ABD'li yetkililerin detayları bilmemelerine karşın yapılan toplantılardan haberdar oldukları ve bu duruma karşı mücadele ettikleri belirtildi. Çin'in eski Ortadoğu Özel Temsilcisi Sun Bigan da, Independent'a yaptığı açıklamada Çin ve ABD arasında Ortadoğu'da etkinlik ve petrol konusunda görüş ayrılığının derinleştiğini belirterek çatışmanın kaçınılmaz olacağını dile getirdi. Bu çatışmanın gelecekte ABD ve Çin arasında ekonomi savaşına dönüşme riski de bulunuyor.
Petrol ticaretinde ödemelerin dolar dışında bir para birimi ile yapılmasına Brezilya ve Hindistan da ilgi gösteriyor. Bu ülkelerin en heyecanlısı ise Çin. Çin kullandığı petrolün yüzde 60'ını ithal ediyor. Bunların çoğunu ise Ortadoğu ve Rusya'dan alıyor. Irak'ta petrol üretme planları ABD tarafından engellen Çin, yine Amerikan yönetiminin sıcak bakmadığı İran ve Sudan gibi ülkelerle anlaşmalar yaptı. Şimdi de Libya ile görüşmeler yapıyor. Bunun da ötesinde Ortadoğu'daki her ülke ithalatının en az yüzde 10'unu Çin'den gerçekleştiriyor.
Independent başyazısında ise doların sonunun yeni bir düzenin doğuşu anlamına geldiğini vurguladı. Gazetenin ekonomi editörü Sean O'Gready'e göre de, resesyon sonrası Wall Street'in burnunun sürtülmesi, Amerikan sisteminin karşı konulmaz olmadığını gösteriyor. Sean O'Gready Çin Amerika'yı sollayacak. Cevabı bilinmeyen soru, bunun ne zaman olacağı diyor.
Birçok Arap ülkesi, kendi para birimlerini dolara sabitlemiş durumda. Suudi Arabistan, Kuveyt, Katar ve Abu Dabi'nin toplam döviz rezervlerinin 2.1 trilyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu büyük birikim krizin mali kaynak bulmayı zorlaştırdığı bu ortamda birçok ülkenin iştahını kabartıyor. Bu ülkelerin dolardan başka bir para birimine yönelmeleri durumunda ABD para biriminin imajı önemli ölçüde sarsılacak. İran da geçen ay döviz rezervini dolar yerine euroda tutma konusunu değerlendireceğini duyurmuştu. Elbette bankacılar Ortadoğu'da petrol üreticisi bir ülkenin petrolü dolar yerine euro ile satmaya karar verdiğinde neler olduğunu da çok iyi hatırlıyor. Saddam'ın bu kararı vermesinden bir kaç ay sonra Amerika ve İngiltere Irak'ı işgal etmişti.
Dolardan çıkış kısa sürede olmaz
Petrol ticaretinde ABD dolarının yerine başka para birimlerinin kullanılması konusu son yıllarda sık sık tartışılırken, ekonomistler, bunun kısa sürede olacağına ihtimal vermiyor. Commonwealth Bank of Australia'dan ekonomist David Moore, Bu tür tartışmalardan somut sonuçlar çıkacağını göreceğimizi düşünmüyorum, çünkü dolar zayıf olduğunda bile bu emtiaların değerinin gerçek değerinden az olduğu anlamına gelmiyor. Gerçekte, dolar zayıfladığı zaman, emtia fiyatları yüksek oranda artma eğilimi içinde oluyor dedi. Petrol ticaretinde ABD doları yerine diğer para birimlerinin kullanılmasına geçilmesinin 9 yılı aşkın bir süreyi geçeceği belirtiliyor.
Pazarlık haberi dolara bir darbe daha indirdi
Independent gazetesindeki haberin yayımlanması sonrasında dolar karşısında yüzde 0,5 değer kazanan euro 1.4662 dolar seviyesinden 1.4722 dolar seviyesine çıktı. İngiliz Sterlini de dolar karşısında yüzde 0,4 artarak, 1.5991 dolar oldu. Dolar ayrıca 89,40 yenden 89.00 yene geriledi. Avustralya Merkez Bankası'nın faiz oranını yüzde 3'ten yüzde 3,25'e yükseltmesiyle de Avustralya doları ABD doları karşısında son 14 ayın en yüksek değerine ulaştı.
Dolardaki düşüş petrolü de etkiledi. Uluslararası piyasalarda ABD ham petrolünün varil fiyatı dün küresel borsaların yükselmesi ve doların değer kaybetmesi üzerine 71 doların üzerine çıktı. ABD ham petrolünün varil fiyatı kasım ayı teslimi 79 sent değer kazanarak, 71.20 dolar oldu. ABD ham petrolünün varil fiyatı önceki gün 70,41 dolardı. Londra Brent tipi ham petrolün varil fiyatı da 87 sentlik artışla 68.91 dolara çıktı. Piyasa uzmanlarının, ABD ekonomisindeki düzelmenin gücünün nasıl olacağına ilişkin tahminlerinde sıkıntı çekmeleri yüzünden, petrolün varil fiyatı aylardır 70 dolar seviyesinde seyrediyor. Geçen hafta, ABD'de işsizlik ve imalata ilişkin kötü çıkan veriler nedeniyle gerileyen petrol fiyatı, önceki gün, geçen yıl ağustos ayından bu yana eylül ayında hizmet endeksinin artmasından ötürü yükselmişti
|
