Resmi veriler `ayı pusuda` diyor!
 
Google, JP Morgan, Goldman Sachs derken cuma günü de Citigroup ve General Electric Wall Street'e umut verdi. Ancak iyi şirket verileri kadar kötüleri de var. Üstelik ABD'de deflasyon riski artıyor, Çin ise krizden beklentidiği kadar kolay çıkamayacak.

Sıla ÖZÇELİK / REFERANS

Mart ayında iyice parti havasına giren, nisan ayının ilk haftasında ise Geithner planı ile moral bulan piyasalar ikinci haftada gelmeye başlayan kötü şirket verileri ile tepektaklak olmuştu. Mart ayında yaşananın ise sadece bir ayı rallisinden ibaret olduğu da böylece tartışmaya açılmıştı. Şimdi ise piyasalarda yeni bir ralli havası hakim. Bu kez ateşleyici olan ise beklentilerden iyi gelen şirket verileri oldu. Perşembe günü Google'ın karı yüzde 8,9 ile tahmilerden fazla arttı.

Cuma günü ise Citigroup ve General Electric'den gelen beklentilerden iyi veriler ile küresel piyasalarda yeniden alım rüzgarı başladı. Geçen senenin aynı döneminde 5,1 milyar dolar zarar açıklayan Citi bir yıl içindeki ilk çeyrek dönemlik karını açıklayarak Wall Street'i şaşırttı. Şirketin karı 1,6 milyar dolar oldu. Goldman Sachs ve JP Morgan da beklentilerden iyi bilançolar açıklamıştı. General Electric'in karı ise yüzde 35 çakılarak 29 milyar dolara geriledi ancak beklenen kadar kötü olmadı.

Küresel piyasalar yüzde 0,2 civarında yükseldi. Asya yüzde 1,7 civarında kapanırken İngiliz FTSE100 endeksi yüzde 0,93, Alman DAX endeksi yüzde 0,97, Fransız CAC40 yüzde 1,42 yükseldi. ABD ise ralliden etkilenmedi Dow Jones endeksi yüzde 0,31, S&P500 endeksi yüzde 0.34 düştü.
 
Pazardan silinenin dilimini kaptılar

Ancak kötü şirket rakamları beklerken tahmin etmediği kadar iyimser tablolarla karşılaşan küresel piyasaların hevesi yine kursağında kalabilir. Çünkü ayı aslında sadece kısa süreli bir saklambaç oynuyor. Uzmanlar daha bir ay öncesinden Nisan'a dikkat, mart rallisi kötü şirket verileri ile bitecek yönünde uyarılar yapmaya başlamıştı. Kendini oldukça kötü veriler geleceği beklentisi içine sokan piyasalar, bu kez Google, JP Morgan ve Citigroup gibi şirketlerin nispeten iyi verileri ile adeta ilüzyon yaşamaya başladı. Çünkü aslında özellikle bankaların bilançolarındaki iyileşmenin önemli bir kısmı rakiplerin gerek iflas gerekse kamulaştırmalar yoluyla pazardan çekilmesi sayesinde oldu. Yani geriye kalan bankalar da pazardan silinen diğer isimler sayesinde pazar payları arttığı için toparlanıyor görünümü çizmeye başladı. Üstelik bu illüzyona rağmen bir yandan kötü şirket verileri de durmuyor. Cep telefonu üreticisi Sony Ericsson geçen yılın ilk çeyreğindeki 133 milyon euro kârın ardından bu yıl aynı dönem için 293 milyon euro zarar açıkladı. Japon elektronik devi Toshiba da, Mart 2009'da sona eren mali yıl için yaklaşık 2.82 milyar dolar zarar tahminini, 3.5 milyar dolara çıkardı.
 
ABD'de deflasyon kıskacında Trichet ve Shirakawa endişeli

Hem ABD hem de küresel ekonomiden gelen ekonomik veriler ise aslında dibin hala görünmediğinin en önemli işareti. Avrupa Merkez Bankası (AMB) Başkanı Jean Claude-Trichet, cuma günü küresel ekonomide toparlanmanın ancak 2010'da başlayacağını ve Merkezin güven sağlamak için herşeyi yapması gerektiğini belirtti. Trichet'nin bu açıklaması yeni faiz indirimi sinyali olarak algılanınca euro dolar karşısında son 1 ayın en düşük seviyesi olan 1.3090'a indi. BoJ Başkanı Shirakawa ise Japon ekonomisine ilişkin endişeli olduğunu söyledi. IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn da önceki gün küresel toparlanmanın 2010'da başlayacağını öngördüğünü belirtti.
 
ABD'de deflasyon paniği perşembe günü 1950'lerin bile dibinde gelen tüketici ve üretici enflasyonu verileri ile yeniden yükselişe geçmiş durumda. Mart ayında tüketici fiyatları yüzde 0,1 düşerken, perakende satışlar da yüzde 1,1 düştü. Sanayi üreimi yüzde 1,5 düşerken, kapasite kullanım oranı yüzde 69,3'e gerileyerek 43 yılın dibine indi. Üstelik perşembe günü açıklanan Bej Kitap da bir kaç gün öncesine kadar toparlanıyoruz sinyali veren FED Başkanı Ben Bernanke'ye rağmen durumun iyileşmek bir yana daha da kötüye gittiğini ortaya koydu. Bej Kitap'da bir çok eyalette otomotivcilerin hâlâ kan ağladığı, bankalardaki batık kredi sorununun çözülmediği belirtildi.

Küresel krizden ilk çıkacak isim olarak gösterilen Çin'de ise borsa sene başından bu yana yüzde 39 yükselerek en fazla kazandıran ikinci borsa oldu. Ancak perşembe günü açıklanan büyüme rakamı Çin'de de dibin henüz gelmediğini ortaya koydu. Çin 2009'un ilk çeyreğinde yüzde 6,1 büyüyerek 1992'den bu yanaki en düşük çeyrek dönem büyümesini kaydetti. Öte yandan piyasaların elindeki verileri algılaması da artık birbirini tutmuyor. Kimi uzmanlar Çin'in ilk çeyrekte yüzde 6,1 büyümesini ekonomideki bozulmanın yavaşladığı şeklinde algılarken, bir diğer kesim ise büyümenin yüzde 6,3'lük beklentinin altında kaldığı için Çin ekonomisinin iyice bozulduğunu öne sürüyor. Aynı şekilde küresel toparlanmanın ancak 2010'da başlayacağını söyleyen AMB ve IMF'nin de bu yorumları iyimser kamp tarafından istikrar işareti olarak görülürken, kötümser kamp durumu 2009'un kaybedilmesi olarak yorumluyor